Als een (foto)reis "Lofoten secrets" heet, dan vraagt het om met meer zorg en geduld dan anders nog, je foto's te maken. Precies wat ik zocht. Tegelijk daagt het ook uit om in de nabewerking en selectie het veronderstelde geheim te ontraadselen. De beelden ook langer dan anders te duiden. Als reeksen tekens die net zolang gekeerd en geschud moeten worden, tot ze de sleutel opleveren waarmee het betekeniskabinet geopend kan worden. Zo de tijd, maar ook de elementen en mijn verbeelding hun werk te laten doen. Tot het helderder wordt wat het mij (en jou) zou kunnen zeggen.
Zo vond ik uiteindelijk, al heen en
weer gaand tussen mijn binnenwereld, de foto's en de glazen bol die
internet heet, een gedicht van de Noorse schrijver en dichter Olav
Hauke: Din veg - jouw pad:
Jouw pad
Niemand heeft de steenmannetjes geplaatst
langs
het pad dat jij moet gaan
naar het onbekende
naar de blauwe einder
Dit
is jouw pad
alleen jij zal het gaan
en omkeren is onmogelijk
Ook jij
markeert het pad niet
waar je gaat
Terwijl de wind jouw sporen wist
in
de desolate bergen.
Dit gedicht wás die sleutel. Het sluit voor mij naadloos aan op het punt waar ik sta in mijn leven. Het gaat over je eigen weg gaan, maar vooral ook over berusting bij de wendingen die het leven met je voorheeft, met je lotsbestemming. Wat het zeggen wil is, dat je eigen weg niet je vrije keus is, maar daarheen waar je ziel je brengen wil. Tenminste, zo voel ik dat. Het sluit, nog preciezer, aan op de worsteling en lotswending die mij uiteindelijk naar de Lofoten gebracht had.
Natuurlijk was het een vrije keus en was er een verlangen om die geheimvolle eilandengroep hoog boven de poolcirkel te bezoeken. Toch was er óók de worsteling met mijn werk, het afgeknepen worden van mijn toestroomkanaal en het dreigende verlies van mijn gezichtsvermogen (zo voelde het) voor nodig, om mij aan dit verlangen over te laten geven. Toch, nu eenmaal de teerling geworpen is (ik ga 'met pensioen'), voelt het ook als een bevrijding én nieuwe roeping: ja, ik wil 'levenskunstenaar' worden, wat het ook is. Het brengt mij in ieder geval nu de ruimte, de onmetelijke vrijheid om mijn ogen en camera royaal de kost te geven, voor zolang als mij gegeven is. Zien waar mij dat brengt.
Zo bezig zijnde met het thema lotsbestemming - iets wat je sowieso overvalt in ruige noordelijke streken als Noorwegen, IJsland en Schotland! - moest ik ook denken, zoals ik wel vaker doe, aan toen ik een jaar of 11 was. Ik was toen (en ben nog steeds) een dromertje. Vaak overviel mij dan de gedachte dat ik, als kind, slechts een herinnering was van een oude man die terugdacht aan zijn jeugd. Ik vond dat indertijd een troostrijke gedachte. Ik zat in de laatste klas van de basisschool in Groningen en wist dat het binnenkort helemaal anders zou worden. En inderdaad denk ik regelmatig terug aan hoe ik toen was, als bemoediging van dat fantasierijke jongetje dat met vallen en opstaan zijn weg in de wereld probeerde te vinden.
Maar dat verbinden dwars door de tijd werkt ook de andere kant op. Zoals tijdens een werkvorm die ik deed tijdens mijn opleiding wandelcoaching. Het heette het Medicijnwiel en de oefening helpt je jezelf bewust te worden van waar je staat op je levensweg. Ik droeg deze oefening op aan de vraag: "Welke persoonlijke/spirituele ontwikkeling moet ik nu als eerste door om uit te komen waar ik wil zijn?" Het antwoord viel mij toe op het eind van die oefening: verborgen in de gedachte, of was het een ingeving?, dat er vanuit mijzelf op een heel jonge (peuter) leeftijd, 'ik' door de tijd heen, dacht aan mij nu. Mij iets wilde zeggen of geven dat bemoedigend en richtinggevend was.
Ik zag/voelde mijzelf op dat moment als eenjarig kind in de kinderkamer, te midden van blokjes en ander speelgoed. Met mijn rechterduim in de mond, in mijn linkerhand een blokje dat ik aan het bestuderen leek. Dit is het tafereel dat mijn moeder mij vaak vertelde als illustratie van hoe dromerig en afwezig ik kon zijn. Dat ik zo een half uur moet hebben gezeten, alsof ik diep in gedachten was. Ik besefte op dit moment, nú, dat ik als peuter toen even heel dicht bij zijn/mijn/onze oorsprong (Essentie) was. Nu voelde ik opeens heel sterk alsof ik op dat moment in mijn leven 'dacht' aan wie ik nú was. Het voelde alsof ik dóór de tijd heen contact met hem kreeg, via een tijdloze laag die ons verbond en die ons beider Essentie was. En dat er nu iets in mij bewoog, openging. Alsof ik een lading tot nu toe teruggehouden energie of bewustzijn direct toegediend kreeg. Op dat moment raakte ik hevig ontroerd.
Dat gevoel héél dicht bij mijn Essentie, bij het tijdloze in mezelf en in de wereld te zijn, dat overvalt mij vaak juist in onherbergzame streken als nu dus in de Lofoten. Die essentie heb ik met deze foto's proberen te vangen en weer te geven. Dát, zó fotograferen en duiden, dat ik wat ik nu wil, volop. Dus laat die fotoreizen maar komen. Later dit jaar naar IJsland!